(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
12.343. అధ్యాయః 343
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Topics
బదరీనారాయణాభ్యనుజ్ఞాతేన నారదేన శ్వేతద్వీపంప్రతి గమనం॥ 1॥
శ్వేతద్వీపవర్ణనం॥ 2॥
భీష్మేణ యుధిష్ఠిరంప్రతి నారదోదితోపరిచరవసుచరితానువాదారంభః॥ 3॥
మరీచ్యాదిచిత్రశిఖండిభిర్నారాయణానుగ్రహేణ స్వకృతధర్మశాస్త్రస్య బృహస్పతౌ స్థాపనం॥ 4॥
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Text

భీష్మ ఉవాచ। 12-343-0x(6564)(79432)
స ఏవముక్తో ద్విపదాం వరిష్ఠో
నారాయణేనోత్తమపూరుషేణ।
జగాద వాక్యం ద్విపదాం వరిష్ఠం
నారాయణం లోకహితాధివాసం॥ 12-343-1(79433)
నారద ఉవాచ। 12-343-2x(6565)
యదర్థమాత్మప్రభవేహ జన్మ
త్వయోత్తమం ధర్మగృహే చతుర్ధా।
తత్సాధ్యతాం లోకహితార్థమద్య
గచ్ఛామి ద్రష్టుం ప్రకృతిం తవాద్యాం॥ 12-343-2(79434)
వేదాః స్వధీతా మమ లోకనాథ
తప్తం తపో నానృతముక్తపూర్వం।
పూజాం గురూణాం సతతం కరోమి
పరస్య గుహ్యం న తు భిన్నపూర్వం॥ 12-343-3(79435)
గుప్తాని చత్వారి యథాగమం మే
శత్రౌ చ మిత్రే చ సమోస్మి నిత్యం।
తం చాదిదేవం సతతం ప్రపన్న
ఏకాంతభావేన వృణోభ్యజస్రం॥ 12-343-4(79436)
ఏభిర్విశేషైః పరిశృద్ధసత్వః
కస్మాన్న పశ్యేయమనంతమీశం।
తత్పారమేష్ఠ్యస్య వచో నిశంయ
నారాయణః శాశ్వతధర్మగోప్తా॥ 12-343-5(79437)
గచ్ఛేతి తం నారదముక్తబాన్స
సంపూజయిత్వా విధివత్క్రియాభిః।
తతో విసృష్టః పరమేష్ఠిపుత్రః
సోఽభ్యర్చయిత్వా తమృషిం పురాణం॥ 12-343-6(79438)
ఖముత్పపాతోత్తమయోగయుక్త
స్తతోఽధిమేరౌ సహసా నిలిల్యే।
తత్రావతస్థే చ మునిర్ముర్హుత
మేకాంతమాసాద్య గిరేః స శృంక్తే॥ 12-343-7(79439)
ఆలోకయన్నుత్తరపశ్చిమేన
దదర్శ చాప్యద్భుతముక్తరూపం।
క్షీరోదధేర్యోత్తరతో హి ద్వీపః
శ్వేతః స నాంనా ప్రథితో విశాలః॥ 12-343-8(79440)
మేరోః సహస్రైః స హి యోజనానాం
ద్వాత్రింశతోర్ధ్వం కవిభిర్నిరుక్తః।
అనింద్రియాశ్చానశనాశ్చ తత్ర
నిష్పందహీనాః సుసుగంధినస్తే॥ 12-343-9(79441)
శ్వేతాః పుమాంసో గతసర్వపాపా
శ్చక్షుర్ముషః పాపకృతాం నరాణాం।
వజ్రాస్థికాయాః సమమానోన్మానా
దివ్యావయవరూపాః శుభసారోపేతాః॥ 12-343-10(79442)
ఛత్రాకృతిశీర్షా మేఘౌఘనినాదాః
సమముష్కచతుష్కా రాజీవచ్ఛదపాదాః।
షష్ఠ్యా దంతైర్యుక్తాః శుక్లైరష్టాభిర్దంష్ట్రాభిర్యే
జిహ్వాభిర్యే విశ్వవక్రంలేలిహ్యంతే సూర్యప్రఖ్యం॥ 12-343-11(79443)
దేవం భక్త్యా విశ్వోత్పన్నం
యస్మాత్సర్వే లోకాః సంప్రసూతాః।
సర్వగాత్రాశ్చ సూక్ష్మాః సహాంగకా
వేదా ధర్మా మునయః శాంతా దేవాః
సర్వే తస్య నిసర్గ ఇతి॥ 12-343-12(79444)
యుధిష్ఠిర ఉవాచ। 12-343-13x(6566)
అనింద్రియా నిరాహారా అనిష్పందాః సుగంధినః।
కథం తే పురుషా జాతాః కా తేషాం గతిరుత్తమా॥ 12-343-13(79445)
యే చ ముక్తా భవంతీహ నరా భరతసత్తమ।
తేషాం లక్షణమేతద్ధి తచ్ఛ్వేతద్ద్వీపవాసినాం॥ 12-343-14(79446)
తస్మాన్మే సంశయం ఛింధి పరం కౌతూహలం హి మే।
త్వం హి సర్వకథారామస్త్వాం చైవోపాశ్రితా వయం॥ 12-343-15(79447)
భీష్మ ఉవాచ। 12-343-16x(6567)
విస్తీర్ణైషా కథా రాజఞ్శ్రుతా మే పితృసన్నిధౌ।
యైషా తవ హి వక్తవ్యా కథాసారో హి సా మతా॥ 12-343-16(79448)
`శంతనోః కథయామాస నారదో మునిసత్తమః।
రాజ్ఞా పృష్టః పురా ప్రాహ తత్రాహం శ్రుతవాన్పురా॥' 12-343-17(79449)
రాజోపరిచరో నామ బభూవాధిపతిర్భువః।
ఆఖణ్·డలసఖః ఖ్యాతో భక్తో నారాయణం హరిం॥ 12-343-18(79450)
ధార్మికో నిత్యభక్తశ్చ పితుర్నిత్యమతంద్రితః।
సాంరాజ్యం తేన సంప్రాప్తం నారాయణవరాత్పురా॥ 12-343-19(79451)
సాత్వతం విధిమాస్థాయ ప్రాక్సూర్యముఖనిఃసృతం।
పూజయామాస దేవేశం తచ్ఛేషేణ పితామహాన్॥ 12-343-20(79452)
పితృశేషేణ విప్రాంశ్చ సంవిభజ్యాశ్రితాంశ్చ సః।
శేషాన్నభుక్సత్యపరః సర్వభూతేష్వహింసకః॥ 12-343-21(79453)
సర్వభావేన భక్తః స దేవదేవం జనార్దనం।
అనాదిమధ్యనిధనం లోకకర్తారమవ్యయం॥ 12-343-22(79454)
తస్య నారాయణే భక్తిం వహతోఽమిత్రకర్శినః।
ఏకశయ్యాసనం దేవో దత్తవాందేవరాట్ స్వయం॥ 12-343-23(79455)
ఆత్మరాజ్యం ధనం చైవ కలత్రం వాహనం తథా।
యత్తద్భాగవతం సర్వమితి తత్ప్రేషితం సదా॥ 12-343-24(79456)
కాంయనైమిత్తికా రాజన్యజ్ఞియాః పరమక్రియాః।
సర్వాః సాత్వతమాస్థాయ విధిం చక్రే సమాహితః॥ 12-343-25(79457)
పాంచరాత్రవిదో ముఖ్యాస్తస్య గేహే మహాత్మనః।
వరాన్నం భగవత్ప్రోక్తం భుంజతే వాఽగ్రభోజనం॥ 12-343-26(79458)
తస్య ప్రశాసతో రాజ్యం ధర్మేణామిత్రఘాతినః।
నానృతా వాక్సమభవన్మనో దుష్టం న చాభవత్।
న చ కాయేన కృతవాన్స పాపం పరమణ్వపి॥ 12-343-27(79459)
యే హి తే ఋషయః ఖ్యాతాః సప్త చిత్రశిఖండినః।
తైరేకమతిభిర్భూత్వా యత్ప్రోక్తం శాస్త్రముత్తమం॥ 12-343-28(79460)
వేదైశ్చతుర్భిః సమితం కృతం మేరౌ మహాగిరౌ।
ఆస్యైః సప్తభిరుద్గీర్ణం లోకధర్మమనుత్తమం॥ 12-343-29(79461)
మరీచిరత్ర్యంగిరసౌ పులస్త్యః పులహః క్రతుః।
వసిష్ఠశ్చ మహాతేజాస్తే హి చిత్రశిఖండినః॥ 12-343-30(79462)
సప్త ప్రకృతయో హ్యేతాస్తథా స్వాయంభువోఽష్టమః।
ఏతాభిర్ధార్యతే లోకస్తాభ్యాః శాస్త్రం వినిఃసృతం॥ 12-343-31(79463)
ఏకాగ్రమనసో దాంతా మునయః సంయమే రతాః।
భూతభవ్యభవిష్యజ్ఞాః సత్యధర్మపరాయణాః॥ 12-343-32(79464)
ఇదం శ్రేయ ఇదం బ్రహ్మ ఇదం హితమనుత్తమం।
లోకాన్సంచింత్య మనసా తతః శాస్త్రం ప్రచక్రిరే॥ 12-343-33(79465)
తత్ర ధర్మార్థకామా హి మోక్షః పశ్చాచ్చ కీర్తితః।
మర్యాదా వివిధాశ్చైవ దివి భూమౌ చ సంస్థితాః॥ 12-343-34(79466)
ఆరాధ్య తపసా దేవం హరిం నారాయణం ప్రభుం।
దివ్యం వర్షసహస్రం వై సర్వే తే ఋషిభిః సహ॥ 12-343-35(79467)
నారాయణానుశిష్టా హి తదా దేవీ సరస్వతీ।
వివేశ తానృషీన్సర్వాల్లోఁకానాం హితకాంయయా॥ 12-343-36(79468)
తతః ప్రవర్తితా సంయక్తపోవిద్భిర్ద్విజాతిభిః।
శబ్దే చార్థే చ హేతౌ చ ఏషా ప్రథమసర్గజా॥ 12-343-37(79469)
ఆదావేవ హి తచ్ఛాస్త్రమోంకారస్వరపూజితం।
ఋషిభిః శ్రావితం తత్ర యత్ర కారుణికోహ్యసౌ॥ 12-343-38(79470)
తతః ప్రసన్నో భగవాననిర్దిష్టశరీరగః।
ఋషీనువాచ తాన్సర్వానదృశ్యః పురుషోత్తమః॥ 12-343-39(79471)
కృతం శతసహస్రం హి శ్లోకానాం హితముత్తమం।
లోకతంత్రస్య కృత్స్నస్య యస్మాద్ధర్మః ప్రవర్తతే॥ 12-343-40(79472)
ప్రవృత్తౌ చ నివృత్తౌ చ యస్మాదేతద్భవిష్యతి।
యజుర్ఋక్సామభిర్జుష్టమథర్వాంగిరసైస్తథా॥ 12-343-41(79473)
యథాప్రమాణం హిం మయా కృతో బ్రహ్మ ప్రసాదతః।
రుద్రశ్చ క్రోధజో విప్రా యూయం ప్రకృతయస్తథా। 12-343-42(79474)
సూర్యాచంద్రమసౌ వాయుర్భూమిరాపోఽగ్నిరేవ చ।
సర్వే చ నక్షత్రగణా యచ్చ భూతాభిశబ్దితం॥ 12-343-43(79475)
అధికారేషు వర్తంతే యథాస్వం బ్రహ్మవాదినః।
సర్వే ప్రమాణం హి యథా తథా తచ్ఛాస్త్రముత్తమం॥ 12-343-44(79476)
భవిష్యతి ప్రమాణం వై ఏతన్మదనుశాసనం।
తస్మాత్ప్రవక్ష్యతే ధర్మాన్మనుః స్వాయంభువః స్వయం॥ 12-343-45(79477)
ఉశనా బృహస్పతిశ్చైవ యదోత్పన్నౌ భవిష్యతః।
తదా ప్రవక్ష్యతః శాస్త్రం యుష్మన్మతిభిరుద్ధృతం॥ 12-343-46(79478)
స్వాయంభువేషు ధర్మేషు శాస్త్రే చోశనసా కృతే।
బృహస్పతిమతే చైవ లోకేషు ప్రతిచారితే॥ 12-343-47(79479)
యుష్మత్కృతమిదం శాస్త్రం ప్రజాపాలో వసుస్తతః।
బృహస్పతిసకాశాద్వై ప్రాప్స్యతే ద్విజసత్తమాః॥ 12-343-48(79480)
స హి మద్భావనిరతో మద్భక్తశ్చ భవిష్యతి।
తేన శాస్త్రేణ లోకేషు క్రియాః సర్వాః కరిష్యతి॥ 12-343-49(79481)
ఏతద్ధి యుష్మచ్ఛాస్త్రాణాం శాస్త్రముత్తమసంజ్ఞితం।
ఏతదర్థ్యం చ ధర్ంయం చ రహస్యం చైతదుత్తమం॥ 12-343-50(79482)
అస్య ప్రవర్తనాచ్చైవ ప్రజావంతో భవిష్యథ।
స చ రాజశ్రియా యుక్తో భవిష్యతి మహాన్వసుః॥ 12-343-51(79483)
సంస్థితే తు నృపే తస్మిఞ్శాస్త్రమేతత్సనాతనం।
అంతర్ధాస్యతి తత్సర్వమేతద్వః కథితం మయా॥ 12-343-52(79484)
ఏతావదుక్త్వా వచనమదృశ్యః పురుషోత్తమః।
విసృజ్య తానృషీన్సర్వాన్కామపి ప్రసృతో దిశం॥ 12-343-53(79485)
తతస్తే లోకపితరః సర్వలోకార్థచింతకాః।
ప్రావర్తయంత తచ్ఛాస్త్రం ధర్మయోనిం సనాతనం॥ 12-343-54(79486)
ఉత్పన్నేఽంగిరసే చైవ యుగే ప్రథమకల్పితే।
సాంగోపనిషదం శాస్త్రం స్థాపయిత్వా బృహస్పతౌ॥ 12-343-55(79487)
జగ్ముర్యథేప్సితం సర్వలోకానాం సర్వధర్మప్రవర్తకాః॥ ॥ 12-343-56(79488)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే శాంతిపర్వణి మోక్షధర్మపర్వణి త్రిచత్వారింశదధికత్రిశతతమోఽధ్యాయః॥ 343॥

Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Footnotes

12-343-2 జన్మ అవతారః। ఆద్యాం మూర్తి శ్వేతద్వీపస్థాం॥ 12-343-4 చత్వారి పాణిపాదోదరోపస్థాని॥ 12-343-6 సంపూజయిత్వాత్మవిధికియాభిరితి ఝ. పాఠః॥ 12-343-8 ఉత్తరపశ్చిమేన వాయవ్యకోణతః। యోత్తరతః యః ఉత్తరతః॥ 12-343-9 మేరుమూలాద్వత్రిశత్సహస్రయోజనార్దూర్ధ్వం। సుగంధిః పరమాత్మా। సుగంధిం పుష్టివర్ధనమితి మంత్రలింగాత్। శోభనః సోఽస్త్యేషాం ధ్యానగోచర ఇతి సుసుగంధినః॥ 12-343-10 శ్వేతాః శుద్ధసత్వప్రధానాః॥ 12-343-11 ఛత్రాకృతిశీర్షా నిర్మాంసగ్రీవత్వాత్। సమం పీనత్వరహితం ముష్కౌ వృషణౌ చతుషఅకమంసయోః కఠ్యోశ్చాంతరాలం చ ముష్కచతుష్కం బాహుచతుష్కం వా। షష్ట్యా షష్టిసంఖ్యైర్దంతైరివ జగచ్చణకచర్వణక్షమైః సంవత్సరైర్యుక్తాః। అష్టౌ దిశః సర్వేపామాశ్రయభూతాస్తాభిశ్చ యుక్తాః। దేశకాలౌ యేషాం ముఖమధ్యే ప్రవిష్టావిత్యర్థః। సూర్యేణ ప్రఖ్యాయతే స్ఫుటీక్రియతే దినమాసర్తుసంవత్సరాత్మా మహాకాలస్తం। విశ్వవక్రం విశ్వం వక్రే యస్య తాదృశం। జిహ్నాభిరివ స్వాంగభూతాభీ రసనాశక్తిభిర్లేలిహ్యంతే పాయసమివ లిహంతి। ఛత్రాకృతిశీర్షాణో మేఘౌఘస్తనితసమనినాదాః సమముష్కా రుచిరతరాశ్చతుర్ముష్కావర్జితరక్తతలపాదాః ఇతి ధ. పాఠః॥ 12-343-12 విశ్వోత్పన్నం విశ్వముత్పన్నం యస్మాత్। వేదాదయస్తస్య నిసర్గః అయత్నరచితాః॥ 12-343-16 కథాసారో హి స స్మృత ఇతి థ. పాఠః॥ 12-343-18 ఆఖండలసమ ఇతి ధ. పాఠః॥ 12-343-19 సాత్వతం సాత్వతానాం పాంచరాత్రాణాం హితం। తచ్ఛేషేణ విష్ణుశేషేణ॥ 12-343-21 పితౄనృషీంశ్చ విప్రాంశ్చేతి ధ. పాఠః॥ 12-343-26 ప్రాయణం భగవత్ప్రోక్తమితి ఝ. పాఠః॥ 12-343-29 వేదైశ్చతుర్భిః సహితమితి ధ. పాఠః॥ 12-343-34 మోక్షపంథాశ్చ కీర్తిత ఇతి ధ. పాఠః॥ 12-343-54 ధర్మకామార్థచింతకా ఇతి ధ. పాఠః॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.